Dùng kỹ thuật xâm lấn tối thiểu để mở lối trước “vua của các loại ung thư”, kiên trì suốt ba thập kỷ để thắp sáng những tia hy vọng cho sự sống

— Đối thoại cùng Bác sĩ Zhou Liang, Chuyên gia Can thiệp Xâm lấn Tối thiểu Điều trị Ung thư, Bệnh viện Uni-Asia Thành Đô

Ba thập kỷ tận tâm với lĩnh vực can thiệp xâm lấn tối thiểu điều trị ung thư, dùng dao nano và kỹ thuật đốt lạnh để tiếp nối hy vọng sống cho bệnh nhân ung thư giai đoạn tiến xa

Trên tuyến đầu của lĩnh vực can thiệp xâm lấn tối thiểu điều trị ung thư, có một người thầy thuốc đã lựa chọn rời xa con dao phẫu thuật truyền thống để cầm trên tay dao nano không nhiệt và kim đốt lạnh. Dưới sự dẫn đường chính xác của siêu âm và CT, ông đưa đầu kim can thiệp tiếp cận trực tiếp vùng trung tâm của các khối u nằm sâu trong tụy, gan, phổi và nhiều cơ quan khác. Gần ba mươi năm gắn bó với lĩnh vực điều trị ung thư bằng kỹ thuật xâm lấn tối thiểu, ông đã dùng độ chính xác đến từng milimét để mở ra những cơ hội điều trị mới cho vô số bệnh nhân ung thư giai đoạn tiến xa từng được đánh giá là không còn chỉ định phẫu thuật. Ông chính là BS. Zhou Liang, Phó Trưởng khoa, Chuyên gia Can thiệp Xâm lấn Tối thiểu Điều trị Ung thư của Bệnh viện Uni-Asia Thành Đô.

BS. Zhou Liang tốt nghiệp Đại học Y khoa Đồng Tế. Trong thời đại mà phẫu thuật mổ mở “đại khai đại hợp” còn thịnh hành, ông đã nhanh chóng bộc lộ năng lực nhờ kỹ thuật mổ xuất sắc. Tuy nhiên, cùng với sự tích lũy kinh nghiệm lâm sàng, ông đã nhạy bén nhận ra một thực tế nghiệt ngã: vô số bệnh nhân ung thư giai đoạn muộn bị từ chối điều trị vì nằm ngoài phạm vi can thiệp của phẫu thuật truyền thống, khiến họ gần như không còn lối thoát nào khác.

Với mong muốn mang lại thêm cơ hội sống cho nhiều bệnh nhân ung thư giai đoạn tiến xa, BS. Zhou Liang đã hướng sự quan tâm của mình tới các kỹ thuật điều trị ung thư xâm lấn tối thiểu đang phát triển mạnh trên thế giới. Từ năm 2003, ông quyết định chuyển hướng từ lĩnh vực ngoại khoa tổng quát sang chuyên sâu về điều trị ung thư bằng các kỹ thuật xâm lấn tối thiểu và điều trị nhắm trúng đích. Trong hơn hai thập kỷ tiếp theo, ông kiên trì nghiên cứu, ứng dụng và phát triển các công nghệ điều trị tiên tiến trong lĩnh vực này. Năm 2015 đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong sự nghiệp của BS. Zhou Liang. Đây là thời điểm Trung Quốc đưa vào sử dụng những hệ thống điều trị khối u bằng dao nano không nhiệt ( IRE) đầu tiên, và bệnh viện nơi ông công tác đã trở thành một trong những đơn vị thí điểm tiên phong. Kỹ thuật tiên tiến này sử dụng các xung điện áp cao để tạo ra những lỗ nano vĩnh viễn trên màng tế bào ung thư, từ đó phá hủy tế bào khối u một cách hiệu quả. Đồng thời, phương pháp này có khả năng bảo tồn tối đa các cấu trúc quan trọng xung quanh như mạch máu, dây thần kinh và đường mật, mang lại lợi thế đặc biệt trong điều trị các khối u nằm ở vị trí phức tạp. Để bảo đảm tính an toàn và hiệu quả của kỹ thuật mới, BS. Zhou Liang đã dẫn dắt đội ngũ thực hiện hàng loạt nghiên cứu thực nghiệm trên động vật cùng các chương trình chuẩn bị tiền lâm sàng nghiêm ngặt. Từ những bước khởi đầu ban đầu, ông và cộng sự đã từng bước hoàn thiện quy trình kỹ thuật, góp phần đưa điều trị bằng dao nano trở thành một phương pháp được ứng dụng ngày càng chuẩn hóa và trưởng thành trong thực hành lâm sàng.

Trong nhiều năm qua, BS. Zhou Liang luôn tập trung vào lĩnh vực điều trị nhắm trúng đích xâm lấn tối thiểu đối với các khối u đặc, bao gồm u tuyến giáp, u vú, u phổi, u tụy, u gan và nhiều loại khối u khác. Ông có nhiều kinh nghiệm trong sinh thiết xuyên kim đối với các khối u nguyên phát và di căn, đốt lạnh qua da, điều trị bằng dao nano không nhiệt (IRE), cấy hạt phóng xạ Iod-125, điều trị nhắm trúng đích phân tử cũng như điều trị can thiệp tổng hợp đối với ung thư. Bên cạnh lĩnh vực ung thư, BS. Zhou Liang còn có kinh nghiệm phong phú trong điều trị các bệnh lý mạch máu ngoại vi, bao gồm điều trị can thiệp u máu gan, dẫn lưu vàng da tắc mật, điều trị can thiệp xâm lấn tối thiểu đối với xuất huyết tiêu hóa ồ ạt và xuất huyết do chấn thương, điều trị suy giãn tĩnh mạch chi dưới bằng kỹ thuật đốt nội mạch, điều trị can thiệp huyết khối động - tĩnh mạch tứ chi cũng như bệnh động mạch chi dưới do xơ vữa gây hẹp tắc. Trong điều trị ung thư đa mô thức, ông đặc biệt chú trọng việc kết hợp hữu cơ giữa các kỹ thuật điều trị tại chỗ như đốt u và các phương pháp điều trị toàn thân, từ đó xây dựng các phác đồ điều trị cá thể hóa phù hợp với đặc điểm bệnh lý và nhu cầu của từng bệnh nhân, nhằm tối ưu hóa hiệu quả điều trị và chất lượng cuộc sống lâu dài.

Ung thư tụy được mệnh danh là “vua của các bệnh ung thư”, với tỷ lệ sống sót sau 5 năm dưới 10%. Năm 2017, BS. Zhou Liang tiếp nhận một bệnh nhân ung thư tụy đặc biệt đến từ Quảng Châu. Bệnh nhân này trước đó đã được phẫu thuật mở bụng tại bệnh viện khác nhưng do khối u không thể cắt bỏ nên phải khâu lại vết mổ. Khi đến gặp BS. Zhou Liang, khối u đã chèn ép đường mật gây vàng da toàn thân và đau dữ dội. Sau hội chẩn đa chuyên khoa (MDT), nhóm của BS. Zhou Liang quyết định áp dụng phác đồ điều trị tổng hợp gồm đốt u bằng dao nano kết hợp hóa trị vi xâm lấn. Ca phẫu thuật thành công. Sau can thiệp, cơn đau của bệnh nhân giảm rõ rệt, tình trạng vàng da dần biến mất. Nhiều năm đã trôi qua, bệnh nhân từng bị coi như chỉ còn chờ đợi cái chết vẫn còn sống khỏe mạnh và đang tận hưởng cuộc sống hưu trí. Gần đây, nhóm của BS. Zhou Liang lại tiếp tục thực hiện thành công một ca đốt u bằng dao nano cho bệnh nhân ung thư tụy giai đoạn muộn 70 tuổi, một lần nữa mang lại cơ hội điều trị cho người bệnh cao tuổi giai đoạn cuối. Nhóm BS. Zhou Liang đã hoàn thành hơn 600 ca phẫu thuật dao nano, tất cả các bệnh nhân sau phẫu thuật đều đạt tiên lượng tốt như mong đợi.

Từ tuyến đầu lâm sàng đến các diễn đàn học thuật chuyên ngành, BS. Zhou Liang không chỉ tận tâm nghiên cứu phát triển kỹ thuật mà còn luôn sẵn sàng chia sẻ những kinh nghiệm lâm sàng tích lũy qua nhiều năm thực hành. Ông đã công bố hơn mười bài báo trên các tạp chí chuyên ngành uy tín trong nước và các tạp chí SCI quốc tế, đồng thời nhiều lần trình bày báo cáo chuyên đề và báo cáo các ca bệnh phức tạp tại các hội nghị học thuật cấp quốc gia, tiêu biểu như Đại hội Điều trị Ung thư Xâm lấn Tối thiểu Trung Quốc. Từ phòng mổ ngoại khoa tổng quát đến tuyến đầu của lĩnh vực can thiệp xâm lấn tối thiểu điều trị ung thư, với ba mươi năm kiên trì khám phá và tích lũy, ông đã thể hiện rõ sứ mệnh và trách nhiệm nghề nghiệp của một bác sĩ can thiệp ung thư trong kỷ nguyên y học hiện đại.

Thành tựu học thuật tiêu biểu của BS. Zhou Liang

Theo thống kê, BS. Zhou Liang đã công bố hơn mười bài báo khoa học trên các tạp chí chuyên ngành uy tín trong nước, quốc tế và các tạp chí SCI. Hướng nghiên cứu của ông tập trung vào các lĩnh vực tiên phong như: đánh giá độ an toàn và hiệu quả của kỹ thuật dao nano không nhiệt (IRE), nghiên cứu điều trị ung thư tụy bằng đốt lạnh, quan sát lâm sàng về liệu pháp kết hợp đốt lạnh và cấy hạt phóng xạ Iod-125 trong điều trị các khối u ác tính, cũng như các nghiên cứu so sánh về hiệu quả điều trị đốt u gan tại các vị trí nguy cơ cao. Ngoài ra, những đóng góp học thuật của BS. Zhou Liang còn được thể hiện rộng rãi thông qua các hoạt động báo cáo kỹ thuật, đào tạo và chia sẻ kinh nghiệm lâm sàng tại các hội nghị chuyên ngành cấp quốc gia, góp phần thúc đẩy sự phát triển và phổ biến các kỹ thuật can thiệp xâm lấn tối thiểu trong cộng đồng y khoa.

Các bài báo khoa học của BS. Zhou Liang

1. Analysis of perioperative complications of irreversible electroporation ablation of tumors. Journal of Interventional Radiology, 2018.

BS. Zhou Liang là đồng tác giả của nghiên cứu này. Nghiên cứu đã tuyển chọn 200 bệnh nhân ung thư được điều trị bằng kỹ thuật dao nano không nhiệt (IRE), bao gồm 71 trường hợp u tụy, 64 trường hợp u gan và 65 trường hợp các loại u khác. Nghiên cứu tiến hành phân tích hệ thống các biến chứng xảy ra trong giai đoạn chu phẫu và các chiến lược xử trí tương ứng, nhằm tổng kết toàn diện đặc điểm an toàn lâm sàng của kỹ thuật dao nano không nhiệt. Kết quả nghiên cứu đã cung cấp dữ liệu quan trọng cho việc đánh giá độ an toàn và tính khả thi trong ứng dụng lâm sàng của kỹ thuật đốt u bằng dao nano không nhiệt, đồng thời góp phần hoàn thiện cơ sở bằng chứng cho các phương pháp can thiệp xâm lấn tối thiểu trong điều trị ung thư.

2. A comparative study of ultrasound-guided percutaneous microwave ablation and cryoablation in the treatment of liver cancer at high-risk sites. Chinese Journal of Interventional Radiology, Issue 03, 2019.

BS. Zhou Liang là tác giả chính của nghiên cứu (Zhou Liang, Chen Zhixian, Pan Zhongbao, Li Rongrong, Li Shuying, Jin Li, Niu Lizhi). Nghiên cứu này so sánh kết quả lâm sàng và các biến chứng sau thủ thuật giữa hai kỹ thuật đốt u gan bằng vi sóng qua da dưới hướng dẫn siêu âm và đốt lạnh qua da trong điều trị ung thư gan tại các vị trí nguy cơ cao. Đồng thời, nghiên cứu cũng phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến tiên lượng và nguy cơ tái phát sau điều trị.

Kết quả nghiên cứu cung cấp bằng chứng quan trọng nhằm đánh giá hiệu quả điều trị và độ an toàn của các phương pháp đốt u xâm lấn tối thiểu, góp phần tối ưu hóa chiến lược điều trị ung thư gan trong thực hành lâm sàng.

3. Analysis and Management of Common Complications of Percutaneous Cryotherapy for Lung Cancer. 2014.

BS. Zhou Liang là đồng tác giả. Nghiên cứu này phân tích hồi cứu các loại biến chứng thường gặp, tỷ lệ mắc và kinh nghiệm xử trí sau điều trị đốt lạnh qua da trên 644 bệnh nhân ung thư phổi, từ đó cung cấp bằng chứng tham khảo cho việc ứng dụng chuẩn hóa kỹ thuật đốt lạnh trong điều trị các khối u phổi.

4. Safety and short-term efficacy of irreversible electroporation ablation for malignant liver tumors. 2016.

BS. Zhou Liang là đồng tác giả. Nghiên cứu này khảo sát tính an toàn và hiệu quả ngắn hạn của kỹ thuật đốt u bằng dao nano đối với các khối u ác tính ở gan không thể cắt bỏ bằng phẫu thuật, qua đó xác nhận rằng kỹ thuật này có tác dụng không mong muốn ở mức độ nhẹ, độ an toàn cao và hiệu quả điều trị ngắn hạn khả quan.

5. Analysis of the efficacy of percutaneous cold ablation combined with 125I seed implantation and Chemotherapy in the treatment of Advanced pancreatic Cancer. 2013.

BS. Zhou Liang là đồng tác giả. Nghiên cứu này bao gồm 67 bệnh nhân ung thư tụy giai đoạn muộn, đánh giá hiệu quả và độ an toàn của phác đồ kết hợp đốt lạnh qua da, cấy hạt phóng xạ Iod‑125 và hóa trị đồng thời, từ đó cung cấp bằng chứng lâm sàng cho điều trị tổng hợp đa mô thức đối với ung thư tụy giai đoạn muộn.

6. A series of studies on the comprehensive treatment of cryoablation and irreversible electroporation for pancreatic cancer.

Tập trung vào ung thư tụy - “vua ung thư”, BS. Zhou Liang đã tiến hành một loạt các nghiên cứu lâm sàng trong lĩnh vực đốt lạnh và đốt u bằng dao nano. Các bài báo liên quan đã được công bố trên các tạp chí SCI cũng như tạp chí thuộc loạt báo của Trung Hoa, cung cấp những dữ liệu lâm sàng quan trọng phục vụ cho việc phổ biến kỹ thuật này tại Trung Quốc.

Hội nghị học thuật cấp quốc gia và trình diễn kỹ thuật:

BS. Zhou Liang nhiều lần được mời tham dự và trình bày báo cáo chuyên đề cũng như báo cáo các ca bệnh phức tạp tại các hội nghị học thuật cấp quốc gia, tiêu biểu như Hội nghị Điều trị Ung thư Xâm lấn Tối thiểu Trung Quốc. Ông luôn sẵn sàng chia sẻ một cách không giữ lại những kinh nghiệm lâm sàng tích lũy nhiều năm về kỹ thuật đốt u bằng dao nano không nhiệt (IRE) và đốt lạnh với các đồng nghiệp trên toàn quốc, góp phần thúc đẩy sự phát triển và chuẩn hóa các kỹ thuật can thiệp xâm lấn tối thiểu trong thực hành lâm sàng.